Bu site verilerini nasıl topluyor ve doğruluyor
Bu site, elektrik kesintisi duyurularını tek yerde toplar. Kesintileri biz yapmıyoruz, planlamıyoruz ve haberdar edilmiyoruz — herkesin görebileceği duyuruları derliyoruz. Bu sayfa, bunu tam olarak nasıl yaptığımızı anlatır.
Bunu yayımlıyoruz çünkü bir kesinti sırasında birine bilgi veriyorsanız, o kişinin bilginin nereden geldiğini ve neye güvenip neye güvenmeyeceğini bilmeye hakkı vardır.
Kaynaklar
Resmî bir veri servisi (API) yok. Duyurular düz metin olarak yayımlanır ve dakikalar içinde haber siteleri tarafından aktarılır.
Beş haber sitesini takip ediyoruz: Yenidüzen, Kıbrıs Postası, Detay Kıbrıs, Gündem Kıbrıs ve Kıbrıs Gazetesi.
Listede KIB-TEK'in kendi sitesinin olmaması dikkatinizi çekebilir. Sitede "Planlı Kesintiler" diye bir bölüm var, ama içi boş — bir tek duyuru bile yayımlanmamış. Kurumun akışında ihale ve şartname duyuruları çıkıyor, kesintiler değil. Bir süre orayı da yokladık, hiçbir şey dönmediği için listeden çıkardık. Kurum bir gün oraya yayımlamaya başlarsa geri ekleriz.
Bu yüzden haber sitelerini "yedek" olarak görmüyoruz; bu duyuruların fiilen yayımlandığı yer onlar.
Her kaydın altında hangi kaynaktan geldiği yazar ve özgün duyuruya bağlantı verilir.
Ne sıklıkla ve nasıl bakıyoruz
Kaynakları 10 dakikada bir kontrol ediyoruz. Buradaki hiçbir şey bundan daha hızlı değişmiyor.
Kaynak sitelere karşı nazik davranmaya çalışıyoruz, çünkü kamuya açık veriyi kamuya açık bir hizmet için alıyoruz:
- Kendimizi tanıtan ve iletişim adresi taşıyan bir kimlikle bağlanıyoruz.
robots.txtkurallarına uyuyoruz.- Sayfa değişmediyse yeniden indirmiyoruz.
- Aynı siteye aynı anda tek istek gönderiyoruz ve aralarında bekliyoruz.
- Bir site yanıt vermezse en fazla üç kez deniyor, sonra bir sonraki tura bırakıyoruz.
Bir kaynak çökerse ya da yavaşlarsa diğerleri çalışmaya devam eder. Tek bir kaynağın arızası tüm derlemeyi durdurmaz.
Metinden kayda
Duyuru dili oldukça kalıplaşmıştır. Tipik bir cümle bir sebep, bir saat aralığı ve bir yerleşim listesi içerir. Bu yüzden önce kural tabanlı bir ayrıştırma uyguluyoruz:
Saat aralığı. 09.00 ile 15.00 saatleri arasında ve 09:00 – 15:00 gibi
yaygın biçimleri tanıyoruz. Nokta ayracını iki noktaya çeviriyoruz. Bitiş saati
yoksa "belirsiz" olarak işaretliyoruz — uydurmuyoruz.
Tarih. bugün ve yarın gibi göreli ifadeleri, duyurunun yayın
tarihine göre çözüyoruz; işlemin çalıştığı saate göre değil. Gece 00.05'te
çalışan bir iş, dünün "yarın"ını bugün diye okumamalıdır.
Yer adları. Elimizde her yerleşimin ilçesini ve alternatif yazımlarını
tutan bir liste var. Türkçe büyük-küçük harf kuralları burada önemlidir:
İ ve I İngilizcedeki gibi eşlenmez ve dikkatsiz bir dönüşüm İSKELE'yi
bozar. Yazım hatalarını yakalamak için benzerlik eşiği yüksek tutulmuş bir
eşleştirme de yapıyoruz, ama her yaklaşık eşleşme kontrol için kaydediliyor.
Tür. Metindeki ifadelerden planlı, dönüşümlü ya da arıza ayrımını çıkarıyoruz. Aradaki fark ayrı bir rehberde anlatılıyor.
İlçe. Eşleşen yerleşimlerden türetiliyor. Bir duyuru birden fazla ilçeyi kapsıyorsa, ilçe başına ayrı kayıt oluşturuyoruz; böylece ilçeye göre süzen biri kendi bölgesini görebiliyor.
Kurallar bir duyuruyu tam çözemezse, metni bir dil modeline gönderip yalnızca yapılandırılmış veri isteyen ikinci bir aşama devreye giriyor. Dönen yanıtı şemaya göre doğruluyoruz — biçimine asla olduğu gibi güvenmiyoruz — ve bu yolla oluşan kayıtları "doğrulanmadı" olarak işaretliyoruz. Kartın altında bu ibare varsa, kayıt bu ikinci aşamadan geçmiş demektir.
Her iki aşama da başarısız olursa duyuru sessizce atılmaz; ham metniyle birlikte bir inceleme listesine düşer.
Mükerrer kayıtlar
Beş kaynak takip edildiğinde tek bir kesinti tipik olarak dört beş kez gelir. Bunları tek bir kayda indirmezsek okuyucu aynı olay için dört kart görür.
Kayıtları başlangıç saati, bitiş saati ve yerleşim listesine göre eşleştiriyoruz. Kaynağın adını ve cümlelerin kuruluşunu kasten hesaba katmıyoruz — mükerrer kayıtlar arasında farklı olan tam da bunlar.
İki ayrıntı önemli:
Yer listelerini birleştirirken birleşimi alıyoruz. Bir site bütün köyleri sayar, diğeri kısaltır. Sadece tek bir sitenin listesinde geçen bir köyde oturuyorsanız, o köyü yine de görmeniz gerekir.
Yakın saatleri aynı olay sayıyoruz. Haber siteleri saatleri yuvarlar; on beş dakikadan az fark ve örtüşen yer listeleri varsa bunu tek olay kabul ediyoruz.
Düzeltmeler ve iptaller
Duyurular değişir. Bir çalışma iptal edilirse kayıt yeni bir kayıt olarak eklenmez; mevcut kayıt geri çekilir. Geri çekilen kayıtlar aktif ve yaklaşan listelerinden düşer ama arşivde iptal edilmiş olarak kalır.
Hiçbir kaydı silmiyoruz. Düzeltmeler güncelleme olarak işlenir. Arşivin değeri geçmişin bozulmadan durmasına bağlıdır.
Veriler eskirse ne oluyor
Sayfanın üstünde son güncelleme saati yazar. Bu değer, başarıyla tamamlanan son derleme işleminden gelir; sabit bir yazı değildir.
Son başarılı kontrol bir saatten eskiyse bunu sayfada açıkça söylüyoruz. Eski veriyi güncelmiş gibi göstermek, dürüst bir boşluktan daha kötüdür.
Bilerek yapmadıklarımız
Haber metinlerini saklamıyor ve yeniden yayımlamıyoruz. Yalnızca yapısal bilgileri çıkarıyoruz: tarih, saat, yer adları ve kesinti türü. Yazının kendisi kaynağındadır ve oraya bağlantı veriyoruz. Bu hem telif açısından doğru olan hem de bir haber sitesinin emeğine saygı gösteren yaklaşımdır.
Facebook'u ya da giriş gerektiren hiçbir yeri taramıyoruz. Bunun için ya elde edemeyeceğimiz bir erişim anahtarı ya da platformun kurallarını çiğneyen bir oturum gerekir. Kamusal bir hizmet bunun üzerine kurulmaz.
Kişisel veri toplamıyoruz. Kimin hangi köye baktığını bilmiyoruz ve bu sitenin çalışması için buna ihtiyacımız yok.
Hata bulursanız
Bir kaydın yanlış olduğunu görürseniz bize yazın: fathgnc.dev@gmail.com. Kartın bağlantısını ve neyin yanlış olduğunu göndermeniz yeterli.
Köyünüz bir duyuruda geçtiği hâlde burada görünmüyorsa, bu genellikle yer adı listemizde eksik bir yazım olduğu anlamına gelir ve düzeltilmesi kolaydır.
Kesin bilgi her zaman KIB-TEK'in kendi duyurusudur. Bu site onun yerine geçmez.